İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İsviçre'nin Cenevre kentinde ABD heyetiyle gerçekleştirilen dolaylı nükleer müzakerelere ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Bir Amerikan televizyon kanalına konuşan Arakçi, Washington yönetiminin İran'dan uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını talep ettiği yönündeki iddiaları reddetti.
Arakçi, görüşmeleri "yapıcı" olarak nitelendirirken, temel prensipler üzerinde karşılıklı anlayış sağlandığını ifade etti. İran'ın da herhangi bir askıya alma teklifinde bulunmadığını belirten Arakçi, müzakerelerin ana ekseninin yaptırımların kaldırılması karşılığında nükleer programın barışçıl niteliğinin güvence altına alınması olduğunu vurguladı.
Arakçi açıklamasında, "Biz herhangi bir askıya alma teklifinde bulunmadık, ABD tarafı da sıfır zenginleştirme talep etmedi. Şu anda konuştuğumuz şey, yaptırımların kaldırılması karşılığında zenginleştirme dahil olmak üzere İran'ın nükleer programının barışçıl olmasını ve sonsuza dek barışçıl kalmasını nasıl sağlayacağımızdır" ifadelerini kullandı.
Müzakerelere Rafael Grossi'nin de katıldığını doğrulayan Arakçi, teknik başlıklar üzerinde öneriler sunulduğunu aktardı. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın sürece dahil olmasının, teknik şeffaflık ve güven artırıcı önlemler açısından önem taşıdığı belirtiliyor.
Taslak metnin, İranlı yetkililerin nihai onayının ardından ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Jared Kushner'a sunulacağı bildirildi. Arakçi, yaklaşık bir hafta içinde metin üzerinden resmi müzakerelerin başlayabileceğini kaydetti.
İran'ın nükleer programına yönelik askeri bir çözümün mümkün olmadığını dile getiren Arakçi, diplomasinin tek çıkış yolu olduğunu söyledi. Washington yönetimine mesaj veren Arakçi, "Bizimle saygı diliyle konuşursanız aynı dille yanıt veririz; ancak güç diliyle konuşursanız karşılığı da aynı olur" diyerek sert bir uyarıda bulundu.
Bu açıklama, son dönemde ABD-İran hattında artan gerilim ve yaptırım tartışmaları çerçevesinde dikkat çekti. İran tarafı, nükleer programın barışçıl amaçlarla sürdürüldüğünü savunurken, Batılı ülkeler ise uranyum zenginleştirme seviyelerine ilişkin kaygılarını dile getiriyor.
Arakçi, ülkesindeki son gelişmelere ilişkin de değerlendirmelerde bulundu. İran'daki protestolarda 30 bin kişinin öldürüldüğüne dair uluslararası basında yer alan haberleri yalanladı. 28 Aralık'ta başlayan gösterilerin 8–10 Ocak tarihlerinde dış müdahaleyle şiddet olaylarına dönüştüğünü savunan Arakçi, hayatını kaybedenlere ilişkin sayısal veriler paylaştı.
Açıklamasına göre üç gün içinde toplam 3 bin 117 kişi hayatını kaybetti. Bunların 2 bin 500'ünün sivil, 200'ünün ise polis ve güvenlik görevlisi olduğu ifade edildi. Arakçi, 10 Ocak'tan bu yana İran şehirlerinde sükûnetin hakim olduğunu da sözlerine ekledi.
Cenevre'de yürütülen temasların, taraflar arasında yeni bir diplomatik sürecin kapısını aralayabileceği değerlendiriliyor. Özellikle şu başlıkların öne çıkması bekleniyor:
Yaptırımların aşamalı kaldırılması
Uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin denetimi
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın rolü
Bölgesel güvenlik dengeleri
Uzmanlar, tarafların karşılıklı güven inşa edebilmesi halinde yeni bir nükleer anlaşma çerçevesinin mümkün olabileceğini belirtiyor. Ancak süreç, hem ABD iç siyasetindeki dengeler hem de Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler nedeniyle kırılganlığını koruyor.
İran tarafının "sıfır zenginleştirme" iddialarını reddetmesi, müzakerelerin henüz keskin bir ön şart üzerinden ilerlemediğine işaret ederken, önümüzdeki günlerde taslak metnin kamuoyuna yansıyacak detayları sürecin yönünü belirleyecek.