Gelir vergisi beyannamesinde son günlere girildi: Vergide ‘gönüllü uyum’ öncelik

Hazine ve Maliye Bakanlığından edinilen bilgiye göre, 2025 yılında elde edilen gelirlere ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamelerinin verilmesi için tanınan süre 31 Mart'ta dolacak. Beyan için son üç günlük döneme girilirken mükelleflerin tüm gelir unsurlarını eksiksiz, doğru ve zamanında bildirmesi önem taşıyor. Özellikle gayrimenkul sermaye iradı (kira gelirleri), beyan gereken ücret gelirleri, menkul sermaye iratları (faiz, temettü gibi) ile değer artış kazançları elde eden mükelleflerin yasal süre içinde beyannamelerini vermesi gerekiyor.

Yapay Zeka Destekli Denetim Sistemi İş Başında

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından geliştirilen yapay zeka destekli sistemler ile tüm mükellefler kapsamlı ve kesintisiz şekilde izleniyor. Bankalar, finans kuruluşları ile kamu ve özel sektörden temin edilen veriler tek merkezde toplanıyor ve idarenin beyan ve bildirim sistemleriyle entegre ediliyor. Bu sayede mükelleflerin beyanları ile fiili ekonomik faaliyetleri karşılaştırılıyor, para akışları, tahsilat süreçleri ve işlem hacimleri üzerinden yapılan analizlerle uyumsuzluklar tespit ediliyor.

Zarar Beyan Edenler ve Düşük Matrahlılar Öncelikli

Sistem, gelir ile beyan edilen kazanç arasındaki uyumsuzlukları, olağan dışı ciro dalgalanmalarını ve sektörel gerçekliklerle örtüşmeyen finansal davranışları inceliyor. Sürekli zarar beyan eden işletmeler, matrahsız veya düşük matrahlı beyannameler sunan mükellefler, sektör ortalamalarından belirgin şekilde ayrışanlar ile banka ve POS verileriyle beyanları arasında uyumsuzluk bulunanlar öncelikli olarak ele alınıyor. Yapılan sektörel analiz ve karşılaştırmalar sonucunda, uzun süre zarar eden veya düşük kar bildiren işletmelerin detaylı incelenmesi gereken önemli bir risk göstergesi olduğu değerlendiriliyor.

Gayrimenkul Piyasası ve Kira Gelirleri Mercek Altında

Mekansal Veri Analizi (MEVA) Projesi kapsamında gayrimenkul sektörüne yönelik alım-satım işlemleri detaylı inceleniyor. Taşınmazların konumu, imar durumu, metrekare birim değerleri, bölgesel arz-talep dengesi, ulaşım olanakları ve sosyoekonomik göstergeler birlikte değerlendiriliyor. Uydu görüntüleri, tapu kayıtları ve coğrafi bilgi sistemleri verileri entegre edilerek piyasa değerinden sapmalar tespit ediliyor, satış bedeli ile beyan edilen değerler karşılaştırılıyor.

Gelir İdaresi, kira gelirleri ile ilgili saha çalışmaları ve çapraz kontroller yapıyor. Kiracı ve ev sahipleriyle yapılan görüşmeler, elektrik, su ve doğalgaz abonelik verileri, kullanım sürekliliği ve tüketim yoğunluğu gibi göstergelerle birleştirilerek fiili kullanım durumu yüksek doğrulukla tespit ediliyor. Beyan edilen kira gelirleri ile fiili kullanım ve piyasa koşullarına dayalı kira değerleri karşılaştırılıyor.

Menkul Sermaye İratları ve Temettü Gelirleri İzleniyor

Menkul sermaye iradı gelirleri de detaylı biçimde denetleniyor. Merkezi Kayıt Kuruluşundan temin edilen veriler üzerinden hisse senedi işlemleri, temettü ve kar payı dağıtımları, portföy büyüklükleri ve işlem hacimleri analiz ediliyor. Bu veriler, beyan edilen gelirlerle karşılaştırılarak eksik beyanlar ve riskli işlemler tespit ediliyor. Özellikle yüksek gelir grubundaki mükelleflerin gelirleri ve yatırım davranışları dikkate alınarak kapsamlı risk profilleri oluşturuluyor.

Bakan Şimşek: "Vergiye Gönüllü Uyum Öncelik"

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, eksik veya hiç yapılmayan beyanlar nedeniyle mükelleflerin ilerleyen dönemde cezalı tarhiyat, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi gibi yaptırımlarla karşılaşabileceğine dikkat çekti. "Gelişmiş analiz ve karşılaştırma sistemleri sayesinde beyanlar ile gelir arasındaki uyumsuzluklar hızlı ve etkin şekilde tespit edilebiliyor. Mükelleflerimizin, herhangi bir cezai işlemle karşılaşmamak için son gün yoğunluğunu beklemeden beyannamelerini gözden geçirmesi ve eksikliklerini tamamlaması önem taşıyor" dedi.

Şimşek, vergide gönüllü uyumun artırılmasının kamu maliyesinin sürdürülebilirliği ve vergi adaletinin sağlanması açısından temel öncelik olduğunu vurguladı. Dijitalleşme ve yapay zeka destekli denetim altyapısı ile daha şeffaf, adil ve etkin bir vergi sisteminin güçlendirilmesinin hedeflendiğini ifade etti.

Kaynak : PERRE