Uzm. Psikolog Elalmış: Öfke doğal bir duygudur, saldırganlık tercihtir

Mardin Artuklu Üniversitesi Araştırma Görevlisi Uzm. Psikolog Kasım Elalmış, öfke kontrolü ile saldırganlık hakkında İLKHA mikrofonuna önemli açıklamalarda bulundu.

Öfkenin, kelime manasıyla ve kavramsal anlamıyla tamamen olumsuz bir duygu olmadığını belirten Elalmış, karşıdaki kişiye yönelik bir engellenme durumunda gösterilen öfkenin yanlış bir öfke olmadığını, saldırganlığa sebep olan öfkenin ise olumsuz bir öfke olduğunu aktardı.

"Karşı tarafa yönelik bir engellenme durumunda oluşan öfke, yanlış bir öfke değildir"

Elalmış, öfke ile saldırganlık arasındaki farka dikkat çekerek, "Öfke ile saldırganlık arasındaki farkı izah edecek olursak; öfke, bireyin hayal kırıklığı, engellenme ya da bir tehdit algısına karşı göstermiş olduğu doğal ve evrensel bir duygudur. Öfkenin kendisi, eğer sonucu saldırganlık oluyorsa olumsuz bir duygu olarak belirtilir. Lakin öfke, kelime manasıyla ve kavramsal anlamıyla tamamen olumsuz bir duygu değildir. Örnek vermek gerekirse, bir kişinin haksızlık karşısında göstermiş olduğu öfke olumsuz bir öfke değildir ya da bir öğretmenin, anne ve babanın çocuklara yönelik bir engellenme durumunda göstermiş olduğu öfke yanlış bir öfke değildir. Eğer öfke saldırganlığa sebep oluyorsa bu öfke yanlış ve olumsuz bir öfkedir." şeklinde konuştu.

Elalmış, öfkenin bilişsel ve fizyolojik boyutunu ele alarak, "Öfkenin bazı boyutları vardır. Bilişsel boyut, öfke anında bireyin düşünceleridir. Fizyolojik boyut ise bu düşünceler sonucunda insanın gerilmesi, gerilme duygusunu yaşaması ve bu gerilmenin davranışsal boyuta iletilmesidir. Bu da saldırganlık, bağırmak, bulunduğu ortamı terk etmek ya da duyguyu bastırmak şeklinde ortaya çıkmaktadır. Psikologlar olarak, birey öfkelendiği zaman bilişsel davranışıyla ilgili olarak terapide, durumun kendisinden ziyade durumun kişide oluşturduğu sonuçlara odaklanırız. O an kişi öfkeleniyorsa büyük bir ihtimalle bu, kişinin o duruma yüklediği anlamı bize gösterir. Eğer bu anlam birey için öfke doğuracak nitelikteyse, kişi öfkelenir ve sonrasında buna uygun tepkiler gerçekleşir." ifadelerini kullandı.

"Birey, öfkelendiğinde nabzını artıracak eylemlerden çok, nabzını düşürecek eylemlere yönelmeli"

Peygamber Efendimiz Aleyhisselam'ın öfke durumuna karşı buyurduğu hadislere de yer veren Elalmış, "Peygamber Efendimiz Aleyhisselam'ın bu bağlamdaki hadisi, bilişsel davranışçı terapiyle birebir uyuşmaktadır. Peygamber Efendimiz, öfkeyi tanımlarken ateşe benzetir ve ateşin su ile söndürülebileceğine değinir. Bu bağlamda öfkelenen bir bireyin abdest alması tavsiye edilmektedir. Başka hadislerde ise 'Eğer ayaktaysa otursun, oturuyorsa uzansın' şeklinde bir silsileden bahsedilmektedir. Buradan da anlıyoruz ki birey öfkelendiği vakit nabzını artıracak eylemlerden ziyade nabzını düşürecek davranışlara yönelmelidir." dedi.

"Öfkenin insanı hareket ettirici bir duygu olduğunu unutmamak lazım"

Elalmış, sözlerini şöyle tamamladı:

"Öfkenin insanı hareket ettirici bir duygu olduğunu unutmamak lazım. Bu bağlamda öfkenin kendisine değil, öfke oluşturan durumlara karşı bilişimiz önemli. Malum olduğu üzere Ramazan ayındayız ve insanın açlık hissi ya da bir şeylerden engellenme hissi kişide öfke oluşturabilir. Bu şu demek değildir: 'Oruçlu kişi öfkeli kişidir.' Hayır, bunu reddediyoruz. Bilakis oruçlu kişi, karşısındakine ya da içinde bulunduğu duruma merhamet eden, rahmet yönünü gösteren kişidir. Bu bağlamda Peygamber Efendimiz Aleyhisselam'ın bir diğer hadisinde, 'Birey öfkelenirse ve oruçlu olduğu hâlde bir tartışma ya da sorun yaşarsa, karşısındakine ben oruçluyum desin' buyurulmaktadır. Bu ifade, karşı taraftan merhamet bekleyişten ziyade kişinin kendisinin merhametli davranışını ortaya koyduğunu göstermektedir. Bu bağlamda Ramazan ayında bizler; anne isek çocuklarımıza, baba isek çevremize ve işimize, bir otobüs şoförü isek yolcularımıza karşı daha merhametli olmamız gerektiğini hatırlayalım." (İLKHA)