Hiç düşündünüz mü, belediye başkanları gerçekten ne iş yapıyor? Şehirleri daha yaşanabilir hale mi getiriyorlar, yoksa yalnızca kendi siyasi kariyerlerini ve yandaşlarını mı zenginleştiriyorlar? Türkiye’de belediyeler, halkın temel hizmetlerini sağlamak için var; ama birçok belediye, hizmet etmekten çok borç üretmekle ve partizanlık yapmakla anılıyor.

Belediyelerin Gerçek Sorunu: Partizanlık ve Borç

Bugün hangi parti iktidarda olursa olsun, belediyelerin genel işleyişi değişmiyor. Her belediye, kendine yakın iş insanlarını kayırıyor, ihaleleri kendi çevresine dağıtıyor ve rant üzerinden kazanç sağlıyor. Partiler değişse de sistem değişmediği sürece, bu düzen devam ediyor. Peki, bu durumda halk nerede? Ne yazık ki kuyruğun en sonunda.

Bir belediye başkanı seçildiğinde, önceliği halk değil, kendi partisi oluyor. Kendi partisinden olan esnaf, müteahhit, iş insanı avantajlı çıkarken, diğerleri sistemin dışına itiliyor. Bu durum, belediyelerin bir kamu hizmeti sunma misyonundan saparak, birer siyasi araç haline gelmesine neden oluyor.

Alternatif Bir Yönetim Mümkün mü?

Peki, bu sistemden kurtulmanın bir yolu var mı? Belediyeleri tamamen kaldırıp, yerel yönetimi kaymakam ve valilere devretmek bir çözüm olabilir mi? Kaymakamlar ve valiler, merkezi yönetimin atadığı kişiler olduğu için siyasi kayırmacılıktan daha uzak durabilir. Üstelik, doğrudan devletin kontrolü altında olduklarından dolayı, yolsuzluk yapmaları durumunda daha kolay hesap sorulabilir.

Ancak bu modelin de bazı riskleri var. Demokratik sistemlerde yerel yönetimlerin halka daha yakın olması gerekir. Belediyeler kapatılıp tüm yönetim kaymakam ve valilere bırakılırsa, yerel halkın söz hakkı azalabilir ve bürokrasi daha ağır işleyebilir. Ayrıca merkeziyetçilik arttıkça, yerel ihtiyaçların göz ardı edilme ihtimali doğar.

Ne Yapılmalı?

Belediyelerin tamamen kaldırılması yerine, güçlü bir denetim mekanizması kurulmalı. Şu öneriler tartışmaya açılabilir:

1. Belediye başkanları ve yöneticiler için sıkı mali denetimler getirilmeli. Şeffaflık sağlanarak, harcamaların halka açık olması zorunlu hale getirilmeli.

2. Siyasi kayırmacılığın önüne geçilmeli. Belediyelerin ihale süreçleri bağımsız denetçilere açılmalı.

3. Yerel yönetimler merkezi yönetimle daha entegre çalışmalı. Belediyelerle valilikler koordinasyon içinde olmalı, ancak denetim mekanizmaları güçlendirilmeli.

4. Belediye başkanlarının hesap verme sorumluluğu artırılmalı. Görevi kötüye kullanan belediye başkanları hızla yargılanabilmeli.

Belediye sisteminin kaldırılması radikal bir çözüm olur ve halkın yönetimdeki söz hakkını da azaltabilir. Ancak belediyelerin yolsuzluktan ve partizanlıktan arındırılması şart. Bunun için şeffaflık, hesap verebilirlik ve güçlü denetim mekanizmaları oluşturulmalı. Az çalanın hapis, çok çalanın beyefendi olduğu bir düzenin sona ermesi için, belediyeler baştan aşağı yeniden yapılandırılmalı. 
Aksi takdirde, borç batağına saplanan yerel yönetimler, tüm ülkeyi sürüklemeye devam edecek.